Holding speelt vuil spelletje met schoonmakers
Dump onderaannemingen, niet hun personeel!
Libre Parcours kreeg volgende inzending ter redactie:
De bagage-afhandelaars bij Swissport en de schoonmakers NMBS: eenzelfde situatie?
Begin mei staakten de bagage-afhandelaars van Swissport. Hierbij keken de media in de eerste plaats naar de ongemakken die dat voor de reizigers meebracht: medicatie in de valies die niet tijdig aankwam bijvoorbeeld. Zo probeerden ze de publieke opinie te bespelen en de druk te verhogen om de staking stop te zetten. Pas nadat de staking enkele dagen duurde, belichtten de media ook de ongemakken bij het personeel die aan de basis lagen van hun sociale actie: een extreem hoge werkdruk, de verplichting om een vliegtuig met slechts 2 personen te laden waarbij tot meer dan 300 koffers per persoon moeten versleurd worden enzovoort.
Het einde van de staking werd toegeschreven aan het charismatische optreden van de grote baas Per Utnegaard, die “hoogstpersoonlijk vanuit Kopenhagen naar Brussel kwam om naar de werknemers te luisteren”. In realiteit zal de firma te veel imagoschade geleden hebben door de staking en moest de directie noodgedwongen inzien dat er grenzen zijn aan de uitbuiting van het personeel om de winstcijfers op te drijven.
De gebeurtenissen bij Swissport en de manier waarop erover bericht werd, zijn geen uitzondering. De schoonmakers die in onderaanneming voor de NMBS-groep werken, bevinden zich in een heel vergelijkbare situatie. Het gaat hier eveneens om “onzichtbare” jobs waar pas over gesproken wordt na sociale actie. En de manier waarop dit dan in de media komt is soms frappant gelijkend.
Eind 2011 brachten de schoonmakers van de Brusselse stations met behulp van de arbeidsinspectie en de “Algemene Centrale” sector schoonmaak (ABVV) aan het licht dat ze 30 of 31 nachten per maand moesten werken om aan een netto minimumloon te geraken. Dit zonder enige sociale bescherming of pensioenrechten. Het is erg twijfelachtig dat de spoordirectie niet op de hoogte zou zijn geweest van deze praktijken die al jaren aan de gang waren.
In La Dernière Heure van 24 maart 2012 verklaarde de CEO van de Holding, Jannie Haek, het volgende: “Als publieke onderneming hechten wij veel belang aan respect voor de sociale wetgeving“. Een jaar later zijn de ergste wantoestanden – onderaannemers van onderaannemers die de werknemers tot schijnzelfstandigen maakten – er inderdaad uit. Dit is echter alleen de verdienste van de syndicale organisaties (meer bepaald ACOD-CGSP), die er in het paritair overleg op zijn blijven aandringen. In het Gewest Charleroi werden met een stakingsaanzegging sneller resultaten afgedwongen dan elders.
De NMBS-directie komt haar engagement om de schoonmaakactiviteiten opnieuw in huis te halen niet na. In de praktijk wordt het beleid van uitbesteding voortgezet. De private firma’s die de contracten binnenhalen worden wel iets beter gecontroleerd.
De herstructurering, zeg maar splitsing van de NMBS-groep, gooit roet in het eten. De Holding zal verdwijnen en het huidige personeel van de groep zal ondergebracht worden in een beperkter HR-Rail. Onder politieke druk wordt een rem gezet op (statutaire) aanwervingen. Vanuit een neoliberale logica start men het liefst met zo weinig mogelijk statutairen in de nieuwe HR-Rail. Niets wijst erop dat het aantal voltijdse equivalenten – herbevestigd in het laatste Sociaal Akkoord – de herstructurering zullen overleven. Nu al wordt dit niet gerespecteerd. De beloofde ‘insourcing’ – (contractuele) aanwerving van schoonmaakpersoneel – past niet in dit plaatje.
De spoordirectie praat zichzelf goed door te zeggen dat het slechts uitstel is, “in afwachting dat de herstructurering afgerond is, en de beslissing of de schoonmaakactiviteiten onder Infrabel of onder de NMBS-vervoersmaatschappij terecht komen.” Personeel van de NMBS-groep gelooft daar niet veel van, en denkt dat de directie de onderaannemers aan boord zal houden.
Het zou de directie de gelegenheid geven om de loonkosten te drukken en zo de door de politiek opgelegde besparingen door te voeren. De jaarlijkse overheidsdotatie voor de NMBS-groep werd in januari immers met 90 miljoen verlaagd om in maart in totaal op 140 miljoen lager uit te komen. Besparingen in andere afdelingen van de Groep gaan trouwens onverminderd door, zonder dat de directie daarvoor moet wachten op de concrete afwikkeling van de herstructurering. Dat doet vermoeden dat de engagementen over ‘insourcing’ en het aanwerven van eigen (contractuele) kuisers zonder syndicale tegenactie dode letter zullen blijven.
Er zijn natuurlijk ook serieuze verschillen tussen de bagageafhandelaars bij Swissport en de schoonmakers bij de NMBS. Bij de NMBS zijn er verschillende schoonmaakfirma’s actief, verspreid over het ganse net. De spoorbonden spreken van een 40-tal spelers. Sommigen hebben een contract voor gans België, maar kuisen enkel de stations, anderen zijn slechts actief in bepaalde regio’s. Verschillende contracten bij verschillende firma’s bemoeilijken een gezamenlijke mobilisatie van de beroepsgroep om te ijveren voor betere collectieve werkomstandigheden. De directie kan hierdoor een verdeel- en heerspositie handhaven tegenover de schoonmakers, en heeft door de regelmatige hernieuwing van de procedures van openbare aanbesteding ook een stok achter de deur om de beroepsgroep koest te houden. Bij de beëindiging van het contract kan er altijd een nieuwe lichting nog goedkopere schoonmakers klaarstaan om hen te vervangen.
Het initiatief van een staking of andere sociale actie om de directie tot statutaire aanwervingen te dwingen, zal daarom waarschijnlijk moeten uitgaan van de spoorvakbonden. Dat is niet onoverkomelijk, aangezien de morele verontwaardiging onder het spoorpersoneel over de wantoestanden bij de onderaannemingen zich nu al begint om te zetten in actieve solidariteit voor de schoonmakers, door petitie-acties of concrete steun om de schoonmakers hun dossier voor heraanwerving in orde te brengen.
Ook in de Comités voor Preventie en Bescherming op het Werk, de zogenaamde “veiligheidscomités”, kunnen de vakbondsafgevaardigden de problemen van de onderaanneming aankaarten. Dat gebeurde onlangs na een arbeidsongeval van een NMBS-medewerker in Antwerpen, veroorzaakt doordat de schoonmaakfirma de veiligheidsvoorschriften die normaal binnen de NMBS-groep van toepassing zijn, niet gevolgd had. Na interventie van het bevoegde CPBW worden de veiligheidsvoorschriften van de bevoegde firma (in casu Jette Clean) nu strenger gecontroleerd.
Lees ook: Dump onderaannemingen, niet hun personeel!
Libre Parcours is een website gemaakt voor en door strijdbare syndicalisten en werknemers, wil u op de hoogte blijven? Schrijf u dan hier in op onze nieuwsbrief.
Bij de spoorwegen is al langer een sluipende privatisering gaande. In dit artikel hebben we het niet over flagrante vormen, zoals de verkoop van ABX, of Logistics dat vandaag in de etalage staat. Neen, we hebben het over activiteiten die in alle stilte worden uitgevoerd door kleine of grote onderaannemingen. Zo worden er al jaren infrastructuurwerken uitgevoerd door private bouwfirma’s. Dit is bv. het geval bij werken aan bovenleiding, sporen en seininrichting. Recent kondigde de directie nog aan de uitbating van de bedrijfsrestaurants te willen overlaten aan de privé, iets wat op tegenstand stuit bij de vakbonden.
Het werken met openbare aanbestedingen creëert een situatie van onderlinge concurrentie. Een bedrijf dat een contract wil binnenhalen probeert haar prijs zo laag mogelijk te houden. Kosten worden vooral gedrukt door aan de arbeidsvoorwaarden en de verloning te tornen. De neerwaartse spiraal die hiermee ingezet werd is inherent aan de concurrentielogica. Patroons lijken wel tot alles bereid om een contract binnen te halen, excessen als werken met schijnzelfstandigen inbegrepen. Concreet leidde dit tot situaties waarin arbeiders geen enkele vrije dag in de maand hadden en zelf hun sociale bijdragen betaalden om netto nauwelijks iets over te houden.
Een ketting breekt in haar zwakste schakel. Vakbonden moeten ook de meer kwetsbare groepen arbeiders organiseren. Door de evolutie met lede ogen aan te kijken wordt de ketting steeds brozer. De beste manier waarop de spoorbonden de statutaire werknemers kunnen beschermen is door op te komen voor alle spoormannen, inclusief het personeel van de onderaannemers. Met de 24h staking van de vakbedienden sporen nu donderdag hadden we aansluiting kunnen zoeken bij de sporenleggers van de onderaannemingen. De staking zou aan kracht winnen als ook zij zich erbij aansloten, met hun specifieke verzuchtingen.
